Czarnogóra

Czarnogóra – państwo w Europie Południowej powstałe po rozpadzie Serbii i Czarnogóry.   Wcześniej republika związkowa Federacyjnej Republiki Jugosławii (1992–2003) oraz Serbii i Czarnogóry (2003–2006). Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią. W Czarnogórze przeważającą część powierzchni zajmują tereny górzyste m.in.: Durmitor,  Czarny Staw (Crno jezero), położony w centralnej części masywu Durmitoru, w pobliżu miasta Žabljak. Lovćen  Štirovnik – szczyt w paśmie Lovćen  i Góry Północnoalbańskie (Prokletije).  Widok na Maja e Jezercës W tym ostatnim znajduje się najwyższy szczyt Zla Kolata o wysokości 2534 m n.p.m. Niewielkie skrawki terenów nizinnych są u wybrzeży i nad Jeziorem Szkoderskim.    Najniższym punktem Czarnogóry jest wybrzeże Adriatyku (0 m n.p.m.). W tym nadmorskim państwie znajduje się kilka parków narodowych: Nacionalni Park Skadarsko jezero (Jezioro Szkoderskie) – 40 tys. ha   Nacionalni Park Durmitor – 39 tys. ha   Nacionalni Park Lovćen – 6,4 tys. ha Nacionalni Park Biogradska gora – 5,6 tys. ha   Nacionalni Park Prokletije – 16,3 tys. ha Największe miasta w Czarnogórze: Podgorica - stolica     Andrijevica Centrum Baru Budva Panorama Starego Miasta Cetynia- Monaster cetyński Dobrota Herceg Novi Kolašin Panorama Kotoru i Zatoki Kotorskiej z murów miejskich Mojkovac Nikšić Perast Klasztor Świętej Trójcy w Pljevlja Risan Rožaje Ulcinj stare miasto Sieć rzeczna Czarnogóry należy do zlewisk dwóch mórz – Adriatyckiego i Czarnego. Główny dział wodny tworzą wysokie grzbiety Gór Dynarskich. Tara, Piva,   Most nad Pivą  Lim oraz ich dopływy spływają do Morza Czarnego. Do Adriatyku wody swe kierują Morača, Zeta (przez Jezioro Szkoderskie i rzekę Buna) oraz wiele krótkich i górskich rzek zasilanych przeważnie ze źródeł podziemnych. Najdłuższą przepływającą przez Czarnogórę rzeką jest Tara, która zmierza w kierunku północno-zachodnim, niemal równolegle do brzegu morskiego oraz grzbietów Gór Dynarskich. Płynące głębokimi kanionami Tara i Piva łączą się, dając początek Drinie. Odmienny bieg mają Morača i Zeta, dwie główne rzeki czarnogórskiego zlewiska Adriatyku. Zeta wpadająca do Moračy, w przeciwieństwie do Tary i Pivy, spływa na południowy wschód. Dolina Moračy położona jest prostopadle do linii brzegowej Adriatyku. Wpadająca do Jeziora Szkoderskiego Morača ma w górnym biegu bardzo duży spadek. Miejscami na odcinku 1 km poziom wód obniża się aż o 19,7%. Do Adriatyku wpływa też wiele potoków, które są końcowymi odcinkami tzw. ponornic – rzek, które na znacznej długości płyną podziemnymi korytarzami. Największym zbiornikiem wodnym w Czarnogórze jest Jezioro Szkoderskie (Škadarsko jezero). Powstałe w wyniku procesów krasowych zajmuje dno wielkiego polja.  W Durmitorze, Bjelaśnicy i Górach Północnoalbańskich spotyka się liczne jeziora polodowcowe, z których największe, Plavsko jezero, ma powierzchnię 1,99 km². Próbując wykorzystać potencjał energetyczny górskich rzek, utworzono także kilka jezior zaporowych. Największe z nich, Pivsko jezero, ma powierzchnię 112 km².   Bobotov Kuk Jezerski vrh – drugi co do wysokości szczyt w paśmie Lovćen Maja Radohimës Kanion rzeki Tary Most Đurđevića na Tarze Park Narodowy Lovćen Las pierwotny w parku narodowym Biogradska Gora Nikšić   Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pljevlja Narodowe Muzeum Czarnogóry Zetski Dom Fragment murów obronnych Starego Baru Budva Budva. Widok na miasto z murów cytadeli Budva, Cerkiew św. Sawy i kościół św. Marii in Punta Herceg Novi. Uliczka na starówce Herceg Novi. Widoki z twierdzy Kanli Kula na miasto Herceg Novi. Wieża zegarowa Herceg Novi. Twierdza Kanli Kula Herceg Novi     Kolasin   Kotor. Widok z Bastionu Korner na marinę kotorską Kotor. Stare Miasto widziane z góry Kotor.  Katedra św. Tryfona Uliczka w Kotorze Kotor. Mury miejskie Kotor. Jabučno Crna Gora Milovo Orahovica Nedakusi Budva Prijelozi‎ Perast od strony morza Perast (Pałac braci Bujović - obecnie Muzeum Rzeka Crnojevica Historia Najstarszym znanym historykom ludem zamieszkującym tereny obecnej Czarnogóry było iliryjskie plemię Dokleatów, od których pochodzi rzymska nazwa Duklia, określająca obszar pomiędzy rzekami Zetą i Moracą oraz między Zatoką Kotorską a Jeziorem Szkoderskim. Po podziale cesarstwa rzymskiego dzisiejsza Czarnogóra znalazła się w strefie wpływów Bizancjum. Ziemie Czarnogóry wchodziły w skład imperium rzymskiego; po podziale cesarstwa w 395 Czarnogóra znalazła się w jego wschodniej części (późniejsze Bizancjum). Zamieszkana była przez plemiona iliryjskie w VI wieku w Czarnogórze osiedlili się Słowianie, kraj, zwany najpierw Duklja, potem Zeta pozostawał jednak w zależności od Bizancjum od 1170 w składzie państwa serbskiego w latach 1498–1499 Turcy Osmańscy podbili prawie całą Czarnogórę, z wyjątkiem trudno dostępnych, wysokogórskich terenów, gdzie powstało autonomiczne państewko pod władzą władyków, a później od XVII wieku prawosławnych, dziedzicznych biskupów z rodu Petrowić-Niegosz za rządów Piotra I Petrowicia-Niegosza (1782–1830) Czarnogóra została uznana przez Turcję i powiększyła dwukrotnie swe terytorium za rządów władyki Piotra II (1830–1851) nastąpił wielki rozwój kultury w 1851 Daniel II Petrowić-Niegosz za zgodą Rosji i Austrii został świeckim księciem Czarnogóry i rozpoczął walkę o wolną i niepodległą Czarnogórę (rozważał ścisły związek z Serbią). Stolicą było miasteczko Cetynia. 1852 Daniel Petrowić-Niegosz zaangażował się w nieudane powstanie w Hercegowinie, ale to go nie zniechęciło i przyłączył się do kolejnego (zwycięstwo w roku 1858 w bitwie w Grahov) w 1855 powstała pierwsza konstytucja Czarnogóry w 1860 po próbach ustalenia granic państwa i reformy jego praw Daniel II Petrowić-Niegosz został zamordowany przez członka opozycji nowym władcą został Mikołaj I Petrowić-Niegosz w wyniku pokoju w San Stefano w 1878 do księstwa Czarnogóry przyłączono część ziem Wielkiej Bułgarii. w latach 1912-1913 Czarnogóra stanęła po stronie Grecji, Serbii i Bułgarii przeciw Turkom i przez to znacznie powiększyła swoje terytorium w I wojnie światowej (1914–1918) brała udział po stronie Ententy, była okupowana przez wojska Austro-Węgier i Niemiec w 1918 weszła w skład Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców w 1919 w Czarnogórze wybuchło powstanie niepodległościowe, ostatecznie stłumione w 1924 w 1929 po przekształceniu Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców w Królestwo Jugosławii tereny Czarnogóry stały się częścią nowej prowincji Zeta podczas II wojny światowej (1941–1944) okupowana najpierw przez Włochy a następnie przez Niemcy (Niezależne Państwo Czarnogórskie) w wyniku głosowania w 1949 roku weszła w skład Federacyjnej Republiki Jugosławii w 1989 wystąpienia proniepodległościowe w 1992 referendum niepodległościowe, 95,96% głosujących opowiedziało się za pozostaniem w związku z Serbią, z którą to Czarnogóra utworzyła wówczas nową Związkową Republikę Jugosławii w 1999 z powodu hiperinflacji, która dotknęła jugosłowiańskiego dinara, władze Czarnogóry wprowadziły niemiecką markę jako drugą oficjalną walutę, w roku 2000 marka stała się jedyną oficjalną walutą na terytorium Czarnogóry w 2002 marka niemiecka została zastąpiona przez euro w 2003 Związkowa Republika Jugosławii przekształcona została w luźniejszy związek pod nazwą Serbia i Czarnogóra. Ustalono że po trzech latach każda z republik związkowych będzie miała prawo rozpisać referendum w sprawie niepodległości. 21 maja 2006 odbyło się referendum niepodległościowe. Według Państwowej Komisji Wyborczej 55,5% głosujących opowiedziało się za niepodległością Czarnogóry. Liczba głosów za secesją spełniła tym samym podwyższone wymogi stawiane przez Unię Europejską, konieczne dla uznania niepodległości państwa (próg 55%). 23 maja 2006 prezydent i premier Serbii uznali wynik referendum niepodległościowego. W kolejnych dniach akceptację deklaracji niepodległości zapowiedziały w specjalnych oświadczeniach Unia Europejska oraz m.in. Albania, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Macedonia, Rosja i Stany Zjednoczone. 3 czerwca 2006 parlament kraju proklamował niepodległość 28 czerwca 2006 Czarnogóra stała się 192. członkiem ONZ. Mauzoleum władyki Daniela I w Cetynii Park Scene - Cetinje Kotor